Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Seger, MartinSeglia lemma sequent

Segl
Vischnanca polit., cirq. Engiadin'Ota, distr. Malögia, cun las fracz. da S.-Maria, S.-Baselgia, Fex e Grevasalvas. 800-850 Silles; 1131 Sillis, tud. Sils (uffiz. Sils im Engadin/S.). 1850 219 abit.; 1900 178; 1930 359; 1950 262; 2000 751. Quatter pitschens altars votivs da lavetsch, scuverts il 1964 a S.-Baselgia, renvieschan ad in sanctuari che stattan en connex cun la colliaziun rom. sur ils pass dal Malögia e dal Güglia. Relicts da mirs dattan perditga da l'implant d'in chastč sin la peninsla da Chastč al Lai da S. En il temp medieval furmava S. ina susta a la ruta dals pass surmenziunads che steva dentant solitamain en la sumbriva da quella dal Set. In urden d'alp datescha dal 1545. Gia il 1591 possedeva S. agens statuts com. en lingua rumantscha. La baselgia da S. Luregn a S.-Baselgia, che derivava prob. dal temp medieval, č attestada il 1536. Il 1597 č vegnģ erigģ a S.-Maria, betg lunsch davent da la baselgia da S. Mitgel (doc. il 1496), in nov edifizi (renovą il 1764). La refurmaziun ha gģ lieu il 1552. La baselgia cat. da Cristus-Retg č vegnida consecrada il 1931. In'impurtanta funtauna d'entrada ha furmą a partir dal temp medieval tardiv la pestga resp. l'export da litgivas ensaladas e fimentadas en l'Italia. A Plaz, sur il Lej Giazöl, čn vegnids explotads vers la fin dal 17. tsch. sulfids da plum e da zinc. Dal 17. fin vers la fin dal 20. tsch. han purs da la Bergiaglia utilisą ils bains da Grevasalvas sco aclas. L'emigraziun en il 19. tsch. ha purtą bainstanza. S. ha prendģ viva part al turissem en svilup. L'Hotel Waldhaus (1908) č vegnģ frequentą da litterats, artists, musicists e filosofs. La chasa, en la quala Friedrich Nietzsche ha abitą dal 1881-88, č daventada il 1960 il Museum Nietzsche. Dapi il 1908 circuleschan bartgas per turists sin il Lai da S. (Lais d'Engiadin'Ota). Cun la construcziun da las pendicularas S.-Furtschellas han ins avert il paradis da viandar en las muntognas da S. er al turissem da skis, provocond ina grond'activitad en il sectur da construcziun. Il 1962 č vegnida fundada la Biblioteca Engiadinaisa (biblioteca populara). Il 1994 han ins avert la nova chasa da parc e serrą la vischnanca da S. per il traffic d'autos. La protecziun dal lai e da la cuntrada da S. ha inizią en ils onns 1920 ed ha maną il 1947 a la fundaziun da la Cumünaunza Pro Lej da S. che cumbatta la speculaziun fin il di dad oz. Il 1995 č vegnģ fundą il Museum Robbi en onur dal pictur indigen Andrea Robbi. Il 2000 han inditgą 59% dals abitants da S. il tudestg, 15% il talian e 12% il rumantsch. sco lingua principala, 33% sco lingua discurrida regularmain a chasa, en scola ed a la lavur.
 


Litteratura:
Kdm GR 3, 404-09; R. Boppart, Sils im Engadin, 1980; S. in Engiadina, elav. da T. Stupan e.a., 1984.

Ottavio Clavuot

lemma precedents Seger, MartinSeglia lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :