 |
e-LIR / Lexicon
Assistenza e-LIR
Redacziun e-LIR
Contact
Publicaziuns
Links
Sponsurs
Lexicon Istoric Retic (LIR)
Boier Il boier (carnifex, anger) ha ses origin istoric en ils rituals d'unfrenda precristians. Dal caracter sacral č restā mo il tabu negativ. Ils boiers valevan sco "dischonests" causa lur proximitad a la mort ed a la magia. Els e lur uffants na pudevan entrar en nagina confraternitad (religiusa), na dastgavan occupar nagin uffizi d'onur e maridar sulettamain persunas "dischonestas". En baselgia ed en ustaria sesevan els dapersai, e lur chasa era isolada da las autras. Il 1489 č il maister da giustia episcopal daventā l'uffizial municipal e pli tard l'uffizial da las Trais Lias per las dretgiras senza agen boier e per la Vuclina. Ses simbols d'uffizi eran la spada ed il mantč cotschen. Durant ses viadis da servetsch al vegniva savens refusā dunsena ed albiert, e la Dieta da las Trais Lias aveva da smanatschar adina puspč ils ustiers cun multas. Sper la paja fixa avevan il boier e ses gidanter ina tariffa per mintga acziun (execuziun, tortura, e.a.). Las execuziuns da vagants, il mantč ed ils tschains da locaziun a Cuira (en la Scharfrichtergasse) pajavan las Trais Lias. Il 1846 ha gė lieu la davosa execuziun, il 1850 č l'uffizi vegnė abolė. Il boier pratitgava savens illegalmain scharlatanaria e sa deditgava a la medischina. Archiv: Museum retic Cuira, inventari. Litteratura: P. Tuor, Co dertgavan nos babuns sur malfatgs?, en: Ischi , 9/1907, 80 s.; M. Schmid, Die Geschichte des Bündner Scharfrichters, en: BM, 1915, 413-19; F. Pieth, Das Scharfrichterpatent gemeiner drei Bünde vom Dezember 1760, en: BM, 1957, 65-69. Adolf Collenberg
©HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna.Per tut ils texts publitgads a moda electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada. |
Redacziun LIR Adolf Collenberg Via Au' Alva 9 7016 Trin Mulin tel.+41 81 353 59 33 E-mail: colado@bluewin.ch
Redaktion HLS Hirschengraben 11 Postfach 6576 3001 Bern tel. +41 31 313 13 30 Fax +41 31 313 13 39 E-mail: : info@dhs.ch