 |
e-LIR / Lexicon
Assistenza e-LIR
Redacziun e-LIR
Contact
Publicaziuns
Links
Sponsurs
Lexicon Istoric Retic (LIR)
San Jorio , Pass da Passadi situā a 2014 m dal tuttafatg a l'ost da la Val Morobbia, al cunfin cun l'Italia. Gia en il temp antic colliava il pass la regiun dal Lai da Com cun Blinzuna ed il Mesauc; il vegl passadi era il Pass da la Traversa che sa chatta pli al sid. Il S. ha gė in'impurtanza strategica, perquai ch'el č stā per tschientaners ina da las vias che colliavan la Lumbardia e las regiuns dal Sopraceneri. En il 15. tsch. han utilisā ils Viscontis il pass durant ils conflicts per la conquista da Blinzuna. En l'emprima mesadad dal 15. tsch. han controllā ils conts da Sax-Mesauc il Monte Dongo fin a Germasino e cun quai era il Pass da S. La reorganisaziun da la via č attestada tras in document dal 1465 enviā dals commerziants da Com al duca Francesco Sforza; quest document menziunescha era las martganzias da transit che consistevan o.t. da mangiativas, muaglia e fier. L'impurtanza dal S. stat era en connex cun l'explotaziun da fier en la Val Marobbia e cun la rolla centrala da las fieras da Blinzuna e Roveredo. Il 1610 č vegnida realisada la via da la vart dal nord, ed il 1762 han ins reconstruė, cun agid da l'Austria, la via da Dongo a Roveredo, numnada "Via Maria-Theresia". La regiun č vegnida fortifitgada a l'entschatta dal 20. tsch. e durant la Segunda Guerra mundiala. Famus passadi da cuntrabanda tranter la Svizra e l'Italia fin viaden ils onns 1960. Litteratura: BSSI, 1889, 281-83; 1933, 31 s. e 61-64; 1948, 1-21; A. Calderari, Stradario del borgo di Giubiasco, 1978, 25-28 e 158-160; M. Zechinelli, Il passo alpino di S. J., en: Rivista archeologica, 1956, 6579; id., Il Passo S. J.: un confine tra legalitā e illegalitā, en: Bulletin IVS, 98/2, 39-42. Graziano Tarilli
©HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna.Per tut ils texts publitgads a moda electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada. |
Redacziun LIR Adolf Collenberg Via Au' Alva 9 7016 Trin Mulin tel.+41 81 353 59 33 E-mail: colado@bluewin.ch
Redaktion HLS Hirschengraben 11 Postfach 6576 3001 Bern tel. +41 31 313 13 30 Fax +41 31 313 13 39 E-mail: : info@dhs.ch