Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Mont [Demont], Joseph Laurent deMontalt lemma sequent

Montafun
Val laterala dal Vorarlberg austr., situada al sidost da la chadaina dal Reticon e parallel al Partenz. En il M., che fascheva part da la Val Druschauna (Vallis Drusianae, tud. Walgau) e da la Rezia Sut, čn tradiziuns rom. e la lingua rum. sa mantegnidas fin il 15./16. tschientaner. L'emprima menziun da M. sco Ferraires en l'«Urbari curretic dals bains imperials» (ca. 840) cumprova che la val era ina regiun da minieras e da furns (igl čn menz. otg fornaces). Il num M. (furmą da mons, rum. munt e tofus, rum. crap da tuf), che cumpara pir enturn il 1100, munta val alpina cun bleras chavorgias. Las minieras han giugą ina rolla impurtanta anc en il temp medieval tardiv, o.t. quellas d'argient al Munt Baltramieu (Kristberg); il 1319 discurr'ins dad argentifodina seu mons dictus Montafune. Pir en il temp autmedieval ed en il temp medieval tardiv č il M. vegnģ colonisą pli intensivamain tras libers purs rumantschs. Dapi il 15. tsch. čn sa domiciliadas singulas stirpas gualsras o.t. en il Silbertal. A partir da la mesadad dal 16. tsch. č la val oriundamain rum. vegnida germanisada successivamain. Enturn il 1500 tgirava il M. stretgs contacts cun il Partenz e cun l'Engiadina. Il Partenz p.ex. č vegnģ refurmą per gronda part tras il preditgant Jacob Spreiter, preditgant dal M. Il traffic intensiv da transit e da commerzi (muvel, vin, sal) sa splegava o.t. sur il Schlappiner Joch (2202 m) e sur la Fuorcla Vermunt (2798 m). La Guerra svabaisa e conflicts confessiunals han provocą dispitas ed in'alienaziun parziala tr. il M. e las duas vals grischunas. Il 1621 č il colonel austr. Erhard Brion entrą cun in'armada sur il Schlappiner Joch en il Partenz; ulteriuras invasiuns da truppas imperialas čn suandadas il 1622. Il 1799 č il general imperial Friedrich von Hotze avanzą dal M. en il Grischun. Dal temp medieval tempriv fin il 1808 ha il M. appartegnģ, ens. cun il Vorarlberg meridiunal (Capitulum Drusianum), a la diocesa da Cuira. En il 19. tsch. exportava la val chaschiel e paintg sco era lavurers (praders, pasturs, famegls) en il Grischun. La reuniun da la regiun cun la Svizra, giavischada il 1919 dad 80% dals votants dal Vorarlberg (cun M.) e sustegnida dal cuss. fed. grischun Felix Calonder, n'č betg sa realisada, tr.a. causa la resistenza da la maioritad dal Cussegl federal.


Litteratura:
Montafoner Heimatbuch, 1974; D. Witzig, Die Vorarlberger Frage : Die Vorarlberger Anschlussbewegung an die Schweiz [...], 1974; Heimat Montafon, edģ dad A. Rudigier, 2007.

Martin Bundi

lemma precedents Mont [Demont], Joseph Laurent deMontalt lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :