Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Dretg da burgaisDretg da votar da las dunnas lemma sequent

Dretg da domicil
Avant il 1800 vegnivan il dretg da burgais e quel da domicil applitgads a moda fitg restrictiva. Ils vischins sa protegivan qua tras da concurrents politics ed economics. A partir dal 1815 vegnivan persunas senza patria, domiciliadas en in lieu durant dapli ch'in onn, resguardadas sco "confamigliaras", q.v.d. ch'ellas eran toleradas, ma exclusas dals dretgs reservads als burgais e vischins. Las radund 2'000 persunas senza patria e senza domicil, domiciliadas da quel temp en il Grischun, vegnivan tractadas uffizialmain da vagants e pudevan vegnir bandischadas. Suenter il 1850 ha la Confed. obligā ils chantuns d'incorporar ils senzapatria sesents e vagants, cun u senza palpiris valaivels. La lescha chant. da domicil dal 1-3-1853 ha refusā il dretg da vuschar com. als Svizzers domiciliads ed exclus quels da l'utilisaziun dals bains com. e corporativs. Quai ha provocā charplinas senza fin tr. ils domiciliads ed ils vischins/burgais. Il 1-9-1874 č entrada en vigur la nova lescha fed. da domicil. Quella ha francā il dretg dal liber domicil per ils Svizzers e conferė a quels il dretg da participar als affars politics (suenter trais mais) ed a las utilitads publicas (suenter dus onns) en lur vischnanca da domicil. Als burgais čn vegnids accordads mo insaquants privilegis, p.ex. il privilegi da recepir novs burgais. Questa lescha č vegnida revidida il 1947. Dapi il zercl. 2002 pon las vischnancas decider libramain da laschar participar ils domiciliads betg svizzers a la politica communala. Masagn č stada l'emprima vischnanca grischuna ch'ha fatg diever da quel dretg (2004).


Litteratura:
J. Desax, Die Bündner Gemeinde, 1934; Einbürgerungen 1801-1960, 2 ts, edids da R. Jenny, 1965; Metz, Graubünden 2, 12-16; HbBG 3, 139-42.

Adolf Collenberg

lemma precedents Dretg da burgaisDretg da votar da las dunnas lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :